درآمد نیروگاه خورشیدی ۱۰۰ کیلووات در سال ۱۴۰۴

نیروگاه خورشیدی ۱۰۰ کیلووات، با بهره‌گیری از متوسط ساعات تابش خورشید و ضریب عملکرد بهینه، قادر است درآمد قابل توجهی از فروش برق تولیدی به شبکه کسب کند. محاسبه درآمد دقیق این نیروگاه، کلید برنامه‌ریزی اقتصادی موفق است.

عوامل مؤثر بر بازده و درآمد نیروگاه‌های خورشیدی

بازده نیروگاه‌های خورشیدی معمولاً بین ۷۰ تا ۸۵ درصد ظرفیت اسمی آنها است و به طور متوسط در کشورمان حدود ۸۰ درصد در نظر گرفته می‌شود. عواملی مانند تابش منطقه، دمای محیط، نوع و کیفیت تجهیزات (پنل و اینورتر)، طراحی سیستم (استراکچر ثابت یا متحرک)، تلفات کابل‌ها، آلودگی محیطی (گرد و غبار، سایه‌اندازی) و نگهداری منظم از مهم‌ترین پارامتر‌های موثر بر تولید انرژی و درآمد سالانه نیروگاه به شمار می‌روند.

تابش خورشید، به ویژه میانگین ساعات تابش مفید سالانه، عامل اصلی تعیین‌کننده میزان تولید برق است. به عنوان مثال، نیروگاهی در مناطق مرکزی و جنوبی ایران معمولاً بین ۱۷۰۰ تا ۲۲۰۰ ساعت تابش مفید سالانه دارد که متوسط ۲۰۰۰ ساعت عددی واقع‌بینانه برای محاسبه درآمد است. همچنین دمای محیط، به‌ خصوص در تابستان، تأثیر منفی بر راندمان پنل‌ها دارد و در مناطق سردسیر راندمان کمی بهتر است.

محاسبه دقیق درآمد نیروگاه خورشیدی با نرم‌افزار‌های تخصصی مانند Pvsyst انجام می‌شود. این نرم‌افزار با شبیه‌سازی شرایط اقلیمی، زاویه نصب پنل‌ها، تلفات سیستم، راندمان تجهیزات و نرخ خرید تضمینی برق، خروجی تولید سالانه را با دقت بالا محاسبه می‌کند. نتیجه این تحلیل، مبنای پیش‌بینی سودآوری و ارزیابی اقتصادی پروژه خواهد بود.

جدول نرخ خرید تضمینی برق نیروگاه‌های انشعابی - سال ۱۴۰۴

نرخ خرید تضمینی برق که توسط ساتبا اعلام می‌شود، مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده درآمد نیروگاه خورشیدی است. این نرخ بر حسب ریال به‌ ازای هر کیلووات‌ ساعت محاسبه می‌شود و در قرارداد خرید تضمینی برای مدت مشخص (معمولاً ۲۰ سال) ثابت می‌ماند. در محاسبه درآمد، این نرخ در میزان انرژی تولیدی سالانه ضرب می‌شود و هرگونه تغییر در آن می‌تواند به‌ طور مستقیم بر بازگشت سرمایه و سودآوری نیروگاه اثر بگذارد.

نحوه محاسبه درآمد سالانه نیروگاه‌ خورشیدی

برای برآورد درآمد سالانه یک نیروگاه خورشیدی (در هر ظرفیت)، از یک فرمول پایه استفاده می‌شود که در اغلب مطالعات اقتصادی و گزارش‌های تخصصی حوزه انرژی تجدیدپذیر به‌ کار می‌رود. این فرمول به‌ طور خلاصه بیان می‌کند که:

 توان نامی نیروگاه × ساعات مفید تابش خورشید × ضریب عملکرد × تعرفه خرید تضمینی برق = درآمد سالانه نیروگاه خورشیدی

چهار پارامتر کلیدی این محاسبه عبارتند از:

• توان نامی نیروگاه: ظرفیت اسمی نصب‌ شده پنل‌های خورشیدی است که نشان‌دهنده بیشینه توان خروجی سیستم تحت شرایط استاندارد (STC) می‌باشد. این مقدار برای نیروگاه‌های مختلف می‌تواند از چند کیلووات تا چند مگاوات متغیر باشد. این عدد مبنایی برای محاسبات تولید انرژی و درآمد نیروگاه است.

• ساعات مفید تابش خورشید: تعداد ساعاتی در سال که تابش خورشید به‌ صورت مؤثر و قابل استفاده توسط پنل‌ها دریافت می‌شود. این مقدار به موقعیت جغرافیایی، شرایط اقلیمی و زاویه نصب پنل‌ها بستگی دارد. به‌ عنوان مثال، مناطق مرکزی کشور معمولاً حدود ۲۰۰۰ ساعت تابش مفید سالانه دارند، درحالی‌ که در مناطق جنوبی این عدد می‌تواند بیشتر باشد.

• ضریب عملکرد (Performance Ratio - PR): شاخصی است که کیفیت عملکرد واقعی نیروگاه را پس از کسر تلفات منعکس می‌کند. این تلفات شامل اثرات دمایی، افت بازده مبدل‌ها، تلفات کابل‌کشی، عدم‌هم‌زمانی تولید و مصرف و سایه‌اندازی است. در سال اول بهره‌برداری، معمولاً ضریب عملکرد بین ۷۰ تا ۸۰ درصد برآورد می‌شود.

• تعرفه خرید تضمینی برق: نرخ پرداختی دولت یا ساتبا به ازای هر کیلووات‌ ساعت انرژی تحویلی است. این نرخ معمولاً سالانه بازبینی می‌شود و برای ظرفیت‌های مختلف نیروگاهی متفاوت است. در سال ۱۴۰۴ تعرفه پایه برای نیروگاه‌های کوچک‌تر از ۲۰۰ کیلووات برابر ۳۸,۲۰۰ ریال است.با جایگذاری مقادیر مربوط به هر نیروگاه در این فرمول، می‌توان برآوردی تقریبی از درآمد سالانه آن به‌ دست آورد. این روش پایه‌ای برای تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران در ارزیابی اقتصادی پروژه‌های خورشیدی محسوب می‌شود.

جمع‌بندی

با توجه به افزایش نرخ خرید تضمینی برق در سال ۱۴۰۴ به ۳۸۲۰ تومان به‌ازای هر کیلووات ساعت برای نیروگاه‌های خورشیدی ۱۰۰ کیلوواتی، درآمد سالانه این نیروگاه‌ها رشد چشم‌گیری نسبت به سال ۱۴۰۳ داشته است. با حفظ بازدهی ۸۰%، بهره‌برداری صحیح و استفاده از تجهیزات با کیفیت، درآمد سالانه در سال اول به بیش از ۸۸۰ میلیون تومان می‌رسد. درآمد سالانه نیروگاه خورشیدی ۱۰۰ کیلوواتی طی پنج سال نخست با رشدی چشمگیر از حدود ۸۸۰ میلیون تومان به بیش از ۲.۱۹ میلیارد تومان می‌رسد. پس از سال هفتم، با وجود نوسانات و کاهش نسبی درآمد، مجموع دریافتی سالانه همچنان در سطح قابل قبولی باقی می‌ماند و تا پایان دوره ۲۰ ساله، پایداری اقتصادی طرح حفظ می‌شود.