با افزایش تقاضای انرژی و ضرورت کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی، توسعه انرژی خورشیدی به یک اولویت ملی تبدیل شده است. با این حال، سرمایهگذاری اولیه در پروژههای خورشیدی بسیار سنگین است و نیازمند حمایت مالی و سیاستگذاری هوشمندانه میباشد. صندوق توسعه ملی به عنوان یک نهاد مالی قدرتمند، منابع لازم را برای اجرای پروژههای خورشیدی فراهم میکند. در این مطلب، جایگاه صندوق توسعه ملی در تأمین مالی، توسعه فناوری، زیرساختها و کاهش ریسک سرمایهگذاری پروژههای خورشیدی بررسی خواهد شد.
صندوق توسعه ملی بر اساس قانون برنامه پنجم توسعه تأسیس شد و هدف اصلی آن، تبدیل بخشی از درآمدهای حاصل از فروش نفت و گاز به ثروت مولد و پایدار برای نسلهای آینده است. در حوزه انرژی، رسالت این صندوق فراتر از یک نهاد صرفاً مالی است و به عنوان یک ابزار استراتژیک برای تنوعبخشی به منابع انرژی و کاهش وابستگی اقتصاد کشور به نفت عمل میکند.
یکی از اهداف کلیدی صندوق، حمایت از تولیدکنندگان داخلی تجهیزات نیروگاهی و ارتقاء دانش فنی در کشور است. این امر به بومیسازی فناوریهای نوین و ایجاد اشتغال در بخشهای مرتبط کمک میکند. علاوه بر این، سرمایهگذاری صندوق در پروژههای خورشیدی در مناطق محروم و کمبرخوردار، به توسعه متوازن و ایجاد زیرساختهای لازم برای رشد اقتصادی در این مناطق کمک میکند.
در این زمینه، مصوبه شورای اقتصاد در خصوص احداث 8000 مگاوات نیروگاه خورشیدی و بادی از محل منابع صندوق توسعه ملی ابلاغ شده است، که جزئیات آن در مقالهای در دکتر سولار با عنوان «ابلاغ مصوبه احداث ۸ هزار مگاوات نیروگاه تجدیدپذیر از منابع صندوق توسعه ملی» بررسی شده است.
صندوق توسعه ملی با درک نیازهای ویژه پروژههای انرژی خورشیدی، بستهای متنوع از تسهیلات مالی را برای حمایت از سرمایهگذاران طراحی کرده است. این تسهیلات با هدف کاهش ریسک سرمایهگذاری، افزایش جذابیت اقتصادی پروژهها و تضمین بازگشت سرمایه، عمدتاً به صورت ارزی و با شرایط بازپرداخت بلندمدت ارائه میشوند.
تسهیلات ارزی مستقیم برای واردات تجهیزات اصلی نیروگاههای خورشیدی مانند پنلها، اینورترها، سازهها و تجهیزات جانبی به شرکتهای واجد شرایط ارائه میشود. این تسهیلات با نرخ سود پایین و دوره بازپرداخت طولانی، ریسک ناشی از نوسانات ارزی را برای سرمایهگذاران کاهش میدهد.
در این راستا، 5 میلیارد دلار تسهیلات ارزی برای تأمین مالی احداث نیروگاههای خورشیدی و منابع تجدیدپذیر اختصاص یافته است که در مقالهای در دکتر سولار با عنوان «وام نیروگاه خورشیدی از صندوق توسعه ملی» به آن پرداخته شده است.
صندوق میتواند با مشارکت سرمایهگذاران بخش خصوصی، در قالب سهامداری مستقیم در پروژههای بزرگ خورشیدی مشارکت کند. این شیوه به عنوان یک اهرم مالی قوی عمل کرده و اعتماد سرمایهگذاران خارجی را برای ورود به بازار ایران افزایش میدهد.همچنین، 200 میلیون دلار منابع ارزی صندوق برای سرمایهگذاری مستقیم در پروژههای نیروگاه خورشیدی کلید خورده است، که در مقاله دیگری در دکتر سولار با عنوان «سرمایهگذاری مستقیم صندوق توسعه ملی در انرژی خورشیدی کلید خورد» مورد بررسی قرار گرفته است.
یکی از رویکردهای نوین صندوق، سرمایهگذاری در صندوقهای تخصصی انرژیهای تجدیدپذیر است که به طور مستقیم در پروژههای خورشیدی سرمایهگذاری میکنند. این مدل به تمرکززدایی و توزیع ریسک در میان پروژههای مختلف کمک میکند. در برخی موارد، صندوق توسعه ملی میتواند با ارائه ضمانتنامههای مالی، زمینه را برای جذب تسهیلات از بانکهای داخلی و خارجی فراهم کند.
سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری انرژی برق (ساتبا) نیز فراخوان جدیدی برای مشارکت در طرح احداث 7000 مگاوات نیروگاه خورشیدی اعلام کرده است که جزئیات آن در مقالهای در دکتر سولار با عنوان «ثبتنام وام نیروگاه خورشیدی صندوق توسعه ملی آغاز شد» موجود است.
پتانسیل بالای تابش خورشیدی در کشور، نیاز به سرمایهگذاریهای کلان و ظرفیت رشد سریع این صنعت، شرایطی بینظیر برای توسعه همکاری میان صندوق توسعه ملی و بخش خصوصی ایجاد کرده است. حمایت صندوق توسعه ملی میتواند به عنوان یک سیگنال مثبت برای سرمایهگذاران خارجی عمل کرده و ریسک سرمایهگذاری را برای آنها کاهش دهد.
با توسعه نیروگاههای خورشیدی، هزینههای تولید برق در کشور کاهش یافته و وابستگی به سوختهای فسیلی کمتر میشود. این امر به پایداری اقتصادی و زیستمحیطی منجر خواهد شد.
حمایت مالی از پروژههای خورشیدی همچنین میتواند به ایجاد و تقویت زنجیره ارزش داخلی در این صنعت، از ساخت پنلهای خورشیدی تا تولید اینورترها و سیستمهای ذخیرهسازی، کمک شایانی کند. صندوق میتواند با طراحی بستههای حمایتی متفاوت، هم از پروژههای خورشیدی بزرگ در مقیاس نیروگاهی و هم از پروژههای کوچک و متوسط (مانند نیروگاههای خانگی و تجاری) حمایت کند.
با وجود فرصتهای بالای صنعت انرژی خورشیدی در کشور، مسیر تأمین مالی این پروژهها با چالشها و موانع متعددی روبرو است. یکی از بزرگترین چالشها برای سرمایهگذاران، نوسانات شدید نرخ ارز است. از آنجا که بخش عمدهای از تجهیزات وارداتی هستند، نوسان نرخ ارز میتواند توجیه مالی پروژهها را به کلی تحت تأثیر قرار دهد.
فرایند پیچیده و زمانبر اخذ مجوزها و تسهیلات از نهادهای دولتی، میتواند باعث طولانی شدن دوره اجرای پروژهها و افزایش هزینهها شود. همچنین، شرایط سختگیرانه صندوق برای ارائه تضامین و وثایق، میتواند مانعی برای ورود شرکتهای کوچک و متوسط به این حوزه باشد. در نهایت، تغییرات مکرر در قوانین و مقررات مرتبط با تعرفههای خرید تضمینی برق و سایر سیاستهای حمایتی، ریسک سرمایهگذاری را افزایش میدهد.
برای درک بهتر جایگاه صندوق توسعه ملی، میتوان آن را با نهادهای مشابه در کشورهای پیشرو در زمینه انرژیهای تجدیدپذیر مقایسه کرد. صندوقهای مشابه خارجی مانند بانک توسعه آلمان (KfW) یا بانک توسعه آسیا (ADB) از طیف وسیعتری از ابزارهای مالی مانند تسهیلات مستقیم، سرمایهگذاری در صندوقهای سرمایهگذاری، تضمینهای اعتباری و تسهیلات فنی استفاده میکنند که این تنوع، جذب سرمایه را برای پروژههای متنوع تسهیل میکند.
صندوقهای خارجی از مدلهای پیچیدهتر و جامعتری برای ارزیابی ریسک و توجیه مالی پروژهها استفاده میکنند. این مدلها به آنها اجازه میدهند که با درک دقیقتری از ریسکهای هر پروژه، تسهیلات مناسبتری ارائه دهند. همچنین، بسیاری از این نهادها، فرایندهای اداری و اعطای تسهیلات را به شدت سادهسازی کردهاند تا سرعت اجرای پروژهها افزایش یابد. این فرایندها معمولاً به صورت آنلاین و با شفافیت بالا انجام میشود.
برای تقویت جایگاه صندوق توسعه ملی در توسعه انرژیهای خورشیدی، اتخاذ رویکردهای نوین، اصلاح ساختارهای مالی و ایجاد همکاری مؤثر با بخش خصوصی ضروری است. تأسیس یک صندوق تخصصی انرژیهای تجدیدپذیر با تمرکز کامل بر این حوزه میتواند به تخصصیتر شدن فرایندهای ارزیابی و تأمین مالی کمک کند.
استفاده از ابزارهایی مانند اوراق سبز (Green Bonds) یا تسهیلات ترکیبی میتواند به جذب سرمایههای بیشتر و متنوعتر از بازار سرمایه و بخش خصوصی کمک کند. همچنین، برگزاری نشستهای مشترک با سرمایهگذاران و شرکتهای فعال در این حوزه برای شناسایی موانع و ارائه راهکارهای عملی، میتواند به بهبود روابط و تسهیل فرایندها منجر شود.
برای تشویق سرمایهگذاران، لازم است که صندوق و سایر نهادهای مرتبط، نرخهای ثابت و پایدار را برای دورههای مشخصی تعیین کنند تا ریسکهای ناشی از نوسان کاهش یابد. در نهایت، صندوق میتواند با اطلاعرسانی گسترده و شفاف در مورد شرایط و مزایای تسهیلات، آگاهی سرمایهگذاران را افزایش داده و آنها را به ورود به این بخش تشویق کند.
ارسال نظر
آموزش خورشیدی